Przejdź do treści

POL-RISK

O metodzie POL-RISK

POL-RISK to algorytm oceny 10-letniego ryzyka wystąpienia złamania osteoporotycznego (bliższego końca kości udowej, trzonu kręgu, miednicy, kości ramiennej lub przedramienia).

Model opracowano na podstawie badania RAC-OST-POL (Pluskiewicz i wsp., 2023): populacyjnej kohorty polskich kobiet po menopauzie (średni wiek 66,4 roku), obserwowanych przez 10 lat. Po 10 latach w badaniu pozostawało 640 kobiet, u 129 z nich odnotowano 190 złamań osteoporotycznych. Współczynniki pochodzą z modelu regresji logistycznej.

Parametry wejściowe

  • Wiek (zakres walidacji: ≥ 55 lat)
  • Płeć żeńska (po menopauzie)
  • Liczba złamań osteoporotycznych (niskoenergetycznych) po 40. roku życia
  • T-score szyjki kości udowej (BMD)
  • Upadki w ostatnich 12 miesiącach

Wzór algorytmu

logit = −3,336 + 0,019 × wiek + 0,437 × złamania
− 0,258 × T-score + 0,508 × upadki
p = 100 ÷ (1 + exp(−logit))

p – prawdopodobieństwo złamania w ciągu 10 lat w %; wiek w latach; złamania – liczba złamań po 40. roku życia; T-score – wynik densytometrii szyjki kości udowej; upadki – 1, jeśli w ostatnich 12 miesiącach wystąpił upadek, w przeciwnym razie 0.

Klasyfikacja ryzyka

Próg wysokiego ryzyka (≥ 18%) zaproponowali autorzy algorytmu na podstawie walidacji POL-RISK w kohorcie GO (Pluskiewicz i wsp., 2024; 2025). Granicę 10% między ryzykiem niskim i umiarkowanym podano orientacyjnie (brak potwierdzenia w źródle); przyjęto ją w kalkulatorze:

Kategoria Ryzyko (10 lat)
Niskie < 10% orientacyjnie (brak potwierdzenia w źródle)
Umiarkowane 10–18% dolna granica orientacyjnie (brak potwierdzenia w źródle)
Wysokie ≥ 18%

Walidacja i dokładność

Badanie RAC-OST-POL

Model z badania RAC-OST-POL ma umiarkowaną zdolność rozróżniania (AUC 0,66). W kohorcie GO (457 kobiet) autorzy porównali POL-RISK z FRAX i Garvan i dla każdego narzędzia wyznaczyli osobny próg wysokiego ryzyka; dla POL-RISK wyniósł on 18%.

  • Pole pod krzywą ROC (AUC) 0,66
  • Populacja walidacyjna Kobiety 55+ (PL)

Jawność modelu

Współczynniki i postać równania POL-RISK są opublikowane, więc wynik można odtworzyć ze wzoru powyżej. Autorzy udostępnili kalkulator na stronie fracture-risk.pl.

Ograniczenia i wyłączenia

Kalkulator przeznaczony dla:

  • Kobiet po menopauzie (wiek ≥ 55 lat)
  • Populacji polskiej (specyfika etniczna i lokalna)
  • Osób z dostępnym wynikiem densytometrii (szyjka kości udowej)

Poza zakresem walidacji:

  • Mężczyzn (brak walidacji w badaniu RAC-OST-POL)
  • Kobiet przed menopauzą lub w wieku < 55 lat
  • Osób bez wyniku T-score (parametr niezbędny w modelu)
  • Model nie uwzględnia chorób współistniejących ani stosowanych leków (np. glikokortykosteroidów)

Źródła

Często zadawane pytania

Co oznacza wynik POL-RISK?
Wynik to prawdopodobieństwo (w %) złamania osteoporotycznego w ciągu 10 lat u kobiety po menopauzie. Autorzy na podstawie kohorty GO (457 kobiet) wyznaczyli próg wysokiego ryzyka 18%. Granica 10% między ryzykiem niskim i umiarkowanym jest orientacyjna i nie pochodzi z publikacji.
Jak oblicza się POL-RISK?
To równanie regresji logistycznej z badania RAC-OST-POL: logit = −3,336 + 0,019 × wiek + 0,437 × liczba złamań po 40. roku życia − 0,258 × T-score szyjki kości udowej + 0,508 × upadek w ostatnich 12 miesiącach (1 lub 0). Prawdopodobieństwo w % = 100 ÷ (1 + exp(−logit)).
Jakie są ograniczenia POL-RISK?
Model opracowano w populacyjnej kohorcie polskich kobiet po menopauzie (640 osób po 10 latach obserwacji); nie dotyczy mężczyzn ani kobiet przed menopauzą i wymaga wyniku T-score szyjki kości udowej. Nie uwzględnia chorób współistniejących ani leków, np. glikokortykosteroidów. Zdolność rozróżniania modelu jest umiarkowana (AUC 0,66).