Przejdź do treści

Interaktywny kalkulator eGFR umożliwia wprowadzenie danych pacjenta i obliczenie filtracji kłębuszkowej według wzorów dla dorosłych i dzieci.

eGFR

O metodzie

Czym jest eGFR?

eGFR (estimated glomerular filtration rate) to szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej, obliczany ze stężenia kreatyniny (lub cystatyny C) w surowicy, wieku i płci. Razem z albuminurią służy do rozpoznawania i klasyfikacji przewlekłej choroby nerek (PChN). KDIGO 2024 zaleca ocenę GFR równaniem szacującym zamiast samego stężenia kreatyniny lub cystatyny C (zalecenie 1.2.4.1).

Wzór CKD-EPI 2021 (kreatynina)

Kalkulator porównuje wynik z przedziałami G z równania CKD-EPI 2021, które opracowano ponownie bez współczynnika rasowego (Inker i wsp. 2021). Zespół NKF-ASN zalecił jego wdrożenie we wszystkich laboratoriach w USA (Delgado i wsp. 2021). KDIGO 2024 zaleca, by nie uwzględniać rasy w obliczaniu eGFR (punkt praktyczny 1.2.4.2) i by w danym regionie stosować jedno równanie (punkt praktyczny 1.2.4.1). Według KDIGO równanie CKD-EPI 2021 nieznacznie zawyża GFR u osób spoza populacji czarnoskórej i jest w tej grupie nieco mniej dokładne niż CKD-EPI 2009, ale różnica jest mała w porównaniu ze zmiennością mierzonego GFR.

Zalecenia PTD 2026 (rozdz. 19, s. 87) wskazują równanie CKD-EPI, ale podają jego wersję z 2009 r. bez współczynnika rasowego (141 × … × 0,993wiek × 1,018 u kobiet), a gdy nie można go zastosować – śledzenie zmian eGFR innym równaniem, np. MDRD. Kalkulator pokazuje wynik CKD-EPI 2009 obok CKD-EPI 2021; przedziały G odnosi do CKD-EPI 2021. eGFR podany na wyniku z laboratorium może pochodzić z równania CKD-EPI 2009 (albo MDRD), więc może różnić się od wyniku CKD-EPI 2021 o kilka mL/min/1,73 m²; równanie zwykle jest podane na wyniku.

eGFR = 142 × min(Scr/κ; 1)α × max(Scr/κ; 1)−1,200 × 0,9938wiek × 1,012 [kobieta]

κ = 0,7 (K) lub 0,9 (M); α = −0,241 (K) lub −0,302 (M); Scr w mg/dL

Inne wzory

  • CKD-EPI 2009 – wcześniejsza wersja równania; oryginał zawiera współczynnik dla rasy czarnej, kalkulator liczy wersję bez niego, w tej postaci podaną w zaleceniach PTD 2026
  • MDRD – wzór z badania MDRD (wersja dla kreatyniny standaryzowanej, Levey 2006); kalkulator liczy go bez współczynnika dla rasy czarnej (wzór poniżej)
  • Cockcroft-Gault – oblicza klirens kreatyniny (CrCl), a nie eGFR (wzór i opis)
  • Schwartz – wzory dla dzieci i młodzieży (wzory pediatryczne)

Wzór MDRD (kalkulator MDRD)

Czteroskładnikowy wzór MDRD dla kreatyniny oznaczanej metodą standaryzowaną względem IDMS (Levey 2006). Kalkulator pokazuje wynik MDRD obok CKD-EPI, bo część laboratoriów nadal podaje eGFR z tego równania.

eGFR = 175 × kreatynina [mg/dL]−1,154 × wiek−0,203 × 0,742 [kobieta]

Cystatyna C

Wzór CKD-EPI 2021 (kreatynina-cystatyna C)

Wzór łączony wykorzystuje kreatyninę i cystatynę C. KDIGO 2024 zaleca eGFRcr-cys w sytuacjach, w których eGFR z samej kreatyniny jest mniej dokładny, a GFR wpływa na decyzje kliniczne (zalecenie 1.2.2.1).

eGFR = 135 × min(Scr/κ; 1)α × max(Scr/κ; 1)−0,544 × min(Scys/0,8; 1)−0,323 × max(Scys/0,8; 1)−0,778 × 0,9961wiek × 0,963 [kobieta]

κ = 0,7 (K) lub 0,9 (M); α = −0,219 (K) lub −0,144 (M); Scys w mg/L

Wzór CKD-EPI 2012 (sama cystatyna C)

KDIGO 2024 wskazuje, że eGFRcys może być właściwy u osób bez innych chorób, u których stężenie kreatyniny zmienia się z przyczyn niezależnych od GFR (np. zmniejszona masa mięśniowa).

eGFR = 133 × min(Scys/0,8; 1)−0,499 × max(Scys/0,8; 1)−1,328 × 0,996wiek × 0,932 [kobieta]

Kiedy KDIGO 2024 wymienia oznaczenie cystatyny C

  • • Budowa ciała i masa mięśniowa: zaburzenia odżywiania, intensywny sport lub kulturystyka, amputacja powyżej kolana, uraz rdzenia kręgowego z porażeniem, otyłość III stopnia
  • • Dieta: niskobiałkowa, ketogeniczna, wegetariańska, wysokobiałkowa i suplementy kreatyny
  • • Choroby inne niż PChN: niedożywienie, nowotwory, niewydolność serca, marskość wątroby, stany kataboliczne
  • • Sytuacje, w których dokładniejsza ocena GFR wpływa na decyzje, np. rozpoznanie lub ustalenie kategorii PChN, dawkowanie leków

Źródło: KDIGO 2024, tabela 8 i rycina 11

Równania EKFC (European Kidney Function Consortium)

EKFC kreatyninowe (Pottel 2021)

Równanie EKFC jest modyfikacją równania FAS (full age spectrum), łączącą jego budowę z cechami CKD-EPI. Stężenie kreatyniny dzieli się przez wartość Q, czyli medianę stężenia kreatyniny u zdrowych osób tej samej płci i wieku. Osoba w wieku 2–40 lat z kreatyniną równą Q ma eGFR 107,3 mL/min/1,73 m²; powyżej 40 lat dochodzi czynnik wieku. Jedno równanie obejmuje dzieci i dorosłych, więc wynik nie zmienia się skokowo w wieku 18 lat.

eGFR = 107,3 × (SCr/Q)−0,322 [gdy SCr/Q < 1]

eGFR = 107,3 × (SCr/Q)−1,132 [gdy SCr/Q ≥ 1]

× 0,990(wiek − 40) [tylko gdy wiek > 40 lat]

Wartości Q dla kreatyniny (SCr i Q w µmol/L; mg/dL = µmol/L ÷ 88,4)
Wiek Mężczyźni Kobiety
2–25 lat ln(Q) = 3,200 + 0,259 × wiek − 0,543 × ln(wiek) − 0,00763 × wiek² + 0,0000790 × wiek³ ln(Q) = 3,080 + 0,177 × wiek − 0,223 × ln(wiek) − 0,00596 × wiek² + 0,0000686 × wiek³
> 25 lat 80 µmol/L (0,90 mg/dL) 62 µmol/L (0,70 mg/dL)

EKFC cystatynowe i średnia obu równań (Pottel 2023)

W wersji cystatynowej kreatyninę zastąpiono cystatyną C podzieloną przez jej wartość Q. Q dla cystatyny C oszacowano na danych 227 643 pacjentów ze Szwecji; nie zależy od płci ani pochodzenia etnicznego, zależy tylko od wieku. Równanie ma tę samą postać (107,3; wykładniki −0,322 i −1,132; czynnik 0,990(wiek − 40) powyżej 40 lat).

Qcys = 0,83 mg/L [wiek < 50 lat]

Qcys = 0,83 + 0,005 × (wiek − 50) mg/L [wiek ≥ 50 lat]

eGFR EKFC kreatynina + cystatyna C = (eGFR EKFC kreatynina + eGFR EKFC cystatyna C) / 2

Wariant łączony to średnia arytmetyczna obu równań, opisana w tej samej publikacji. Kalkulator liczy średnią z wartości niezaokrąglonych i podaje wersje z cystatyną C od 18. roku życia, bo Q dla cystatyny C wyznaczono u dorosłych.

Porównanie z CKD-EPI w publikacjach źródłowych

  • EKFC kreatyninowe opracowano i zwalidowano wewnętrznie na danych 11 251 osób z 7 badań, a zewnętrznie na danych 8378 osób z 6 badań, w wieku 2–90 lat i przy kreatyninie 40–490 µmol/L (0,45–5,54 mg/dL). Mediana błędu systematycznego wyniosła −1,2 mL/min/1,73 m² u dzieci i −0,9 mL/min/1,73 m² u dorosłych.
  • W walidacji zewnętrznej odsetek wyników w granicach ±30% mierzonego GFR (P30) wyniósł u dorosłych 88,0% dla EKFC wobec 84,9% dla CKD-EPI (wersja 2009, zalecana przez KDIGO w czasie publikacji), a u dzieci 79,7% dla EKFC wobec 73,2% dla równania CKiD.
  • EKFC cystatynowe miało w badaniu z 2023 r. dokładność podobną do EKFC kreatyninowego i większą niż równanie CKD-EPI z cystatyną C (kohorty z Europy, USA i Afryki: 11 231, 1093 i 508 pacjentów). Średnia obu równań EKFC dawała dokładność większą niż każde z nich osobno.
  • Kalkulator odnosi wynik do przedziałów G1–G5 tabeli KDIGO (CKD-EPI 2021, a u dzieci wzór Bedside Schwartz); wartości EKFC są podane obok. Progi kategorii G są te same niezależnie od równania.

Ograniczenia EKFC

  • Do opracowania i walidacji równania kreatyninowego z 2021 r. nie włączono osób czarnoskórych.
  • Wartości Q zależą od populacji. Kalkulator stosuje Q z publikacji źródłowej (populacja europejska); dla innych populacji autorzy podają inne wartości Q dla kreatyniny.
  • Jak każde równanie kreatyninowe, EKFC zawyża GFR przy zmniejszonej masie mięśniowej (np. jadłowstręt, porażenie, niedożywienie).
  • U dzieci poniżej 5. roku życia mediana błędu systematycznego EKFC wynosiła około −11 mL/min/1,73 m².
  • Równanie EKFC kreatyninowe jest określone od 2. roku życia; poniżej tego wieku kalkulator nie podaje wyniku EKFC.
  • W danych źródłowych kreatyninę oznaczano metodami kalibrowanymi względem IDMS; wyniki cystatyny C zależą od metody oznaczania i kalibracji.

Wzory pediatryczne: Schwartz i CKiD U25

Bedside Schwartz 2009

Podstawowy wzór dla dzieci i młodzieży, wykorzystujący kreatyninę i wzrost. Opracowany na danych 349 dzieci w wieku 1–16 lat z kohorty CKiD (Schwartz 2009); kalkulator na tej stronie stosuje go u osób w wieku 1–17 lat.

eGFR = 0,413 × wzrost [cm] ÷ kreatynina [mg/dL]

Wymaga enzymatycznej metody oznaczania kreatyniny, kalibrowanej względem IDMS (IDMS-traceable). Współczynnik k = 0,413 dotyczy metod standaryzowanych; w pierwotnym wzorze Schwartza, opartym na oznaczeniach kreatyniny metodą Jaffego, k wynosiło 0,55 (Schwartz 2009).

Schwartz 2012 (sama cystatyna C)

Wzór oparty wyłącznie na cystatynie C (oznaczenie immunonefelometryczne), opracowany w kohorcie CKiD u dzieci z PChN (Schwartz i wsp., Kidney Int 2012).

eGFR = 70,69 × (cystatyna C [mg/L])−0,931

Kalkulator na tej stronie nie oblicza tego wzoru; u dzieci stosuje wyłącznie Bedside Schwartz 2009.

CKiD U25 (Pierce 2021)

Nowsze wzory z kohorty CKiD dla dzieci i młodych dorosłych z PChN (do 25 lat): K × wzrost/kreatynina oraz K × 1/cystatyna C, ze stałą K zależną od płci i wieku.

Kalkulator na tej stronie nie oblicza wzorów CKiD U25.

Uwagi dla populacji pediatrycznej

  • • KDIGO 2024 (punkt praktyczny 1.2.4.3): GFR u dzieci szacuje się równaniami opracowanymi lub zwalidowanymi w porównywalnych populacjach
  • • W wieku 1–17 lat kalkulator podaje eGFR z wzoru Bedside Schwartz 2009, a od 18 lat – z równań dla dorosłych
  • • Poniżej 1. roku życia kalkulator nie podaje wyniku wzoru Schwartza (zakres opracowania wzoru: 1–16 lat)

Klirens kreatyniny: wzór Cockcrofta-Gaulta i BSA

Wzór Cockcroft-Gault

Wzór oblicza klirens kreatyniny (CrCl), a nie eGFR. W kalkulatorze powyżej klirens pojawia się po rozwinięciu „Opcje zaawansowane” i podaniu masy ciała.

CrCl = (140 − wiek) × masa ciała [kg] ÷ (72 × kreatynina [mg/dL]) × 0,85 [kobieta]

Wynik w mL/min (bez normalizacji do powierzchni ciała). Opcjonalna normalizacja: CrCl × 1,73 ÷ BSA, wynik w mL/min/1,73 m².

Pole powierzchni ciała (BSA)

Kalkulator oblicza BSA wzorem DuBois i używa go do normalizacji klirensu kreatyniny. Wzór Mosteller podano dla porównania; kalkulator go nie stosuje.

DuBois: BSA = 0,007184 × wzrost0,725 × masa ciała0,425

Mosteller: BSA = √(wzrost × masa ciała ÷ 3600)

Klasyfikacja PChN

Przewlekła choroba nerek (PChN) jest klasyfikowana według wytycznych KDIGO na podstawie dwóch parametrów: kategorii eGFR (G1–G5) oraz kategorii albuminurii (A1–A3). Pełna ocena wymaga oznaczenia obu wskaźników.

Tabela klasyfikacji PChN według kategorii eGFR G1–G5.
Kategoria eGFR (mL/min/1,73 m²) Opis
G1 ≥90 Prawidłowe lub wysokie
G2 60–89 Nieznacznie obniżone
G3a 45–59 Nieznacznie do umiarkowanie obniżone
G3b 30–44 Umiarkowanie do znacznie obniżone
G4 15–29 Znacznie obniżone
G5 <15 Niewydolność nerek

Kategorie G1–G5 i ich zakresy: KDIGO 2024 (tabela 2). Te same zakresy podają zalecenia PTD 2026 (tabela 19.2), które kategorię G5 nazywają schyłkową niewydolnością nerek.

Kalkulator KFRE łączy eGFR z albuminurią i szacuje ryzyko niewydolności nerek w perspektywie 2 i 5 lat. Kalkulator KDIGO CGA zestawia przedziały G i A w tabeli KDIGO.

Ograniczenia metody

  • Równania dla dorosłych (CKD-EPI, MDRD, Cockcroft-Gault) dotyczą osób od 18. roku życia ze stabilną czynnością nerek; KDIGO 2024 wymienia stan nieustalony (non-steady state) wśród źródeł błędu eGFR
  • Mniej wiarygodne przy ostrym uszkodzeniu nerek (AKI), gdy stężenie kreatyniny nie jest w stanie stacjonarnym
  • Mniej wiarygodne przy nietypowej masie mięśniowej (np. zaburzenia odżywiania, kulturystyka) i po amputacji powyżej kolana – KDIGO 2024, tabela 8
  • Mniej wiarygodne w ciąży: stężenie kreatyniny fizjologicznie się zmniejsza wskutek hiperfiltracji, co według KDIGO 2024 utrudnia stosowanie równań eGFR
  • Kreatynina musi być oznaczona metodą kalibrowaną względem IDMS (IDMS-traceable)
  • Cystatyna C musi być oznaczona metodą standaryzowaną według IFCC
  • Cockcroft-Gault oblicza klirens kreatyniny (CrCl), a nie eGFR

eGFR a mierzony GFR (mGFR)

eGFR to oszacowanie. Według KDIGO 2024 (punkt praktyczny 1.2.2.2), gdy dokładniejsza ocena GFR wpływa na decyzje terapeutyczne, GFR mierzy się klirensem markera egzogennego w osoczu lub moczu (np. joheksolu); wskazania do pomiaru GFR wymienia tabela 10 wytycznych.

Źródła

Często zadawane pytania

Które równanie eGFR stosuje kalkulator?
Kategorię G wyznacza z równania CKD-EPI 2021 bez współczynnika rasowego (Inker i wsp. 2021), którego wdrożenie w laboratoriach w USA zalecił zespół NKF-ASN. KDIGO 2024 zaleca, by nie uwzględniać rasy w obliczaniu eGFR i by w danym regionie stosować jedno równanie. Obok kalkulator podaje m.in. CKD-EPI 2009, MDRD i równania EKFC. Zalecenia PTD 2026 (rozdz. 19) podają równanie CKD-EPI w wersji z 2009 r. bez współczynnika rasowego; to wynik oznaczony w kalkulatorze jako CKD-EPI 2009.
W jakich sytuacjach eGFR obliczony z kreatyniny bywa mniej dokładny?
KDIGO 2024 (tabela 8) wymienia m.in. zmiany masy mięśniowej i budowy ciała (zaburzenia odżywiania, kulturystyka, amputacja, porażenie, otyłość III stopnia), dietę (niskobiałkową, wegetariańską, wysokobiałkową, suplementy kreatyny) oraz choroby inne niż PChN (niedożywienie, nowotwory, niewydolność serca, marskość wątroby). W takich sytuacjach, gdy GFR wpływa na decyzje kliniczne, KDIGO zaleca eGFR z kreatyniny i cystatyny C.
Czy wzory dla dorosłych można stosować u dzieci?
Nie. U dzieci i młodzieży stosuje się wzory pediatryczne. Ten kalkulator dla wieku 1–17 lat stosuje wzór Bedside Schwartz 2009, opracowany w kohorcie CKiD u dzieci w wieku 1–16 lat (Schwartz 2009); inne wzory pediatryczne to m.in. CKiD U25 (Pierce 2021).
Jaka jest różnica między eGFR a klirensem kreatyniny (Cockcroft-Gault)?
eGFR jest znormalizowany do powierzchni ciała i podawany w mL/min/1,73 m². Wzór Cockcrofta-Gaulta oblicza klirens kreatyniny w mL/min z wieku, masy ciała, płci i kreatyniny, bez normalizacji do powierzchni ciała; kalkulator może go znormalizować, mnożąc przez 1,73 i dzieląc przez BSA.
Czym różni się równanie EKFC od CKD-EPI?
EKFC (European Kidney Function Consortium, Pottel 2021) dzieli kreatyninę przez wartość Q – medianę stężenia u zdrowych osób tej samej płci i wieku – i stosuje jedno równanie dla wieku od 2 lat, bez skokowej zmiany wyniku w wieku 18 lat. W walidacji zewnętrznej autorów odsetek wyników w granicach ±30% mierzonego GFR wyniósł u dorosłych 88,0% dla EKFC wobec 84,9% dla CKD-EPI 2009. Wersja z cystatyną C (Pottel 2023) nie zawiera współczynnika płci. Kategorie G1–G5 wyznacza się z tych samych progów eGFR niezależnie od równania.