Przejdź do treści

Wskaźniki CGM

Czym są wskaźniki CGM

System ciągłego monitorowania glikemii (CGM) mierzy stężenie glukozy w płynie śródmiąższowym co kilka minut. Raport AGP (ambulatoryjny profil glikemii) podsumowuje te pomiary w ujednolicony sposób, opisany w międzynarodowym konsensusie dotyczącym czasu w zakresie (Battelino i wsp., 2019).

  • Czas w zakresie (TIR, time in range) – odsetek czasu, w którym glikemia z sensora wynosiła 70–180 mg/dL (3,9–10,0 mmol/L). Czas poniżej zakresu (TBR) i powyżej zakresu (TAR) dzieli się na dwa poziomy, więc raport podaje pięć odsetków, które razem wynoszą 100%.
  • GMI (glucose management indicator) – wartość w jednostkach HbA1c obliczona ze średniej glikemii z sensora równaniem regresji. Nazwę GMI wprowadzono w miejsce „szacowanej HbA1c”, żeby odróżnić ją od oznaczenia laboratoryjnego.
  • Współczynnik zmienności (CV) – odchylenie standardowe glikemii wyrażone jako odsetek średniej. Opisuje wahania glikemii niezależnie od jej średniego poziomu.
  • GRI (Glycemia Risk Index) – wskaźnik ryzyka glikemicznego, który łączy czas w hipoglikemii i hiperglikemii w jedną liczbę od 0 do 100, z większą wagą dla przedziałów skrajnych.
  • Czas w wąskim przedziale (TITR, time in tight range) – odsetek czasu w przedziale 70–140 mg/dL (3,9–7,8 mmol/L), czyli część czasu w zakresie. Kalkulator tylko go pokazuje; nie wchodzi do żadnego wzoru.

Przedziały glikemii w raporcie AGP

Pięć przedziałów glikemii według konsensusu Battelino i wsp. 2019, w mg/dL i mmol/L
Przedział mg/dL mmol/L
Czas powyżej zakresu, poziom 2 (TAR) > 250 > 13,9
Czas powyżej zakresu, poziom 1 (TAR) 181–250 10,1–13,9
Czas w zakresie (TIR) 70–180 3,9–10,0
Czas poniżej zakresu, poziom 1 (TBR) 54–69 3,0–3,8
Czas poniżej zakresu, poziom 2 (TBR) < 54 < 3,0

Granice w mmol/L są odpowiednikami podanymi w konsensusie (np. 54–69 mg/dL = 3,0–3,8 mmol/L), a nie wynikiem przeliczenia każdej granicy.

Wzory

GMI (Bergenstal i wsp., 2018)

GMI (%) = 3,31 + 0,02392 × średnia glikemia [mg/dL]

GMI (mmol/mol) = 12,71 + 4,70587 × średnia glikemia [mmol/L]

Oba równania pochodzą z publikacji i są osobnymi regresjami. Kalkulator stosuje każde z nich do średniej w jego jednostce; średnią wpisaną w drugiej jednostce przelicza czynnikiem 18,0182 (1 mmol/L = 18,0182 mg/dL). Wynik w mmol/mol może się więc nieznacznie różnić od przeliczenia GMI w % wzorem IFCC/NGSP. Przykłady z tabeli 1 publikacji: średnia 100 mg/dL – GMI 5,7%; 150 mg/dL – 6,9%; 200 mg/dL – 8,1%; 8 mmol/L – 50,4 mmol/mol.

Współczynnik zmienności (CV)

CV (%) = SD / średnia glikemia × 100

SD i średnia muszą być w tej samej jednostce. Próg 36% (Monnier i wsp., 2017): CV ≤ 36% – glikemia stabilna, CV > 36% – glikemia niestabilna. Klasyfikacja dotyczy wartości zaokrąglonej do 0,1 punktu procentowego, tak jak jest wyświetlana.

GRI (Klonoff i wsp., 2023)

Składowa hipoglikemii = VLow + 0,8 × Low

Składowa hiperglikemii = VHigh + 0,5 × High

GRI = 3,0 × składowa hipoglikemii + 1,6 × składowa hiperglikemii

GRI = 3,0 × VLow + 2,4 × Low + 1,6 × VHigh + 0,8 × High (maksymalnie 100)

VLow – % czasu < 54 mg/dL; Low – % czasu 54–69 mg/dL; High – % czasu 181–250 mg/dL; VHigh – % czasu > 250 mg/dL. Czas w zakresie nie wchodzi do wzoru. Przykład z tabeli 2 publikacji: VLow 5%, Low 10%, VHigh 15%, High 20% – składowa hipoglikemii 13%, składowa hiperglikemii 25%, GRI 79. Kalkulator zaokrągla GRI do liczby całkowitej (tak jak publikacja) i według tej wartości przypisuje strefę.

Strefy GRI

Strefy z ryciny 4 publikacji Klonoff i wsp. (2023). GRI odwzorowuje ranking, w którym 330 klinicystów doświadczonych w analizie CGM uszeregowało 225 zapisów od najlepszej do najgorszej jakości glikemii; strefy to kolejne kwintyle tego rankingu.

Strefy wskaźnika GRI A–E i odpowiadające im percentyle rankingu klinicystów
Strefa GRI Percentyl rankingu klinicystów
A 0–20 1.–20.
B 21–40 21.–40.
C 41–60 41.–60.
D 61–80 61.–80.
E 81–100 81.–100.

Niższy GRI i strefa bliższa A oznaczają lepszą ocenę jakości glikemii w rankingu klinicystów; 0 oznacza brak czasu poza zakresem 70–180 mg/dL.

GMI a HbA1c

GMI opisuje średnią glikemię z sensora w jednostkach HbA1c, ale nie jest oznaczeniem HbA1c. W danych, z których wyprowadzono równanie (528 osób z cukrzycą, cztery badania z sensorem Dexcom G4), GMI i HbA1c z laboratorium były identyczne u 19% badanych, różniły się o co najmniej 0,3 punktu procentowego u 51% i o co najmniej 0,5 punktu procentowego u 28% (Bergenstal i wsp., 2018, tabela 3).

Autorzy wskazują przyczyny tych różnic: odmienny u różnych osób czas życia krwinek czerwonych i szybkość glikacji hemoglobiny, choroby skracające życie erytrocytów (np. hemoglobinopatie, niedokrwistość hemolityczna) oraz to, że HbA1c odzwierciedla głównie ostatnie 2–3 miesiące, a GMI tylko okres raportu CGM. U tej samej osoby różnica między GMI a HbA1c bywa w kolejnych pomiarach podobna.

Przeliczenie odwrotne, z HbA1c na szacunkową średnią glikemię (eAG wg badania ADAG), pokazuje kalkulator HbA1c ↔ średnia glikemia. To inne równanie, z innej populacji.

Ograniczenia

  • Kalkulator nie czyta danych z sensora. Liczy wyniki z wartości przepisanych z raportu, więc ich dokładność zależy od dokładności raportu i przepisania.
  • Według konsensusu z 2019 r. dane z ostatnich 14 dni przy aktywności sensora powyżej 70% tego okresu dobrze odpowiadają 3-miesięcznej średniej glikemii, czasowi w przedziałach i wskaźnikom hiperglikemii; dla hipoglikemii i zmienności glikemii w cukrzycy typu 1 zgodność była słabsza. Bergenstal i wsp. podają GMI dla co najmniej 10, a najlepiej 14 lub więcej dni danych.
  • Równanie GMI wyprowadzono z danych jednego typu sensora (Dexcom G4); autorzy zakładają, że dla innych sensorów bez systematycznego błędu pomiaru będzie podobne, ale tego nie sprawdzili.
  • GRI zbudowano i sprawdzono na 225 zapisach CGM dorosłych leczonych insuliną (cukrzyca typu 1 i 2), ze średnią glikemią 94–267 mg/dL. GRI odwzorowuje ocenę klinicystów, a nie bezpośrednio częstość powikłań.
  • Próg CV 36% wyznaczono jako górną granicę CV u osób z cukrzycą typu 2 leczonych dietą lub lekami zwiększającymi wrażliwość na insulinę (Monnier i wsp., 2017, 82 osoby, hipoglikemia definiowana jako < 56 mg/dL). Konsensus z 2019 r. wspomina też niższą wartość 33% z części badań; kalkulator stosuje próg 36%.
  • Konsensus podaje osobne przedziały dla ciąży oraz dla osób starszych lub z wysokim ryzykiem; kalkulator pokazuje standardowe przedziały 54, 70, 180 i 250 mg/dL, na których opiera się GRI.
  • Suma pięciu odsetków jest sprawdzana z tolerancją ±2 punkty procentowe: przy pięciu wartościach zaokrąglonych do pełnego procentu błąd każdej wynosi do 0,5 punktu, więc suma może wynosić 98–102%. Wyniki liczone są z wpisanych wartości, bez ich korygowania.

Źródła

Często zadawane pytania

Czym GMI różni się od HbA1c z laboratorium?
GMI (glucose management indicator) to wartość obliczona ze średniej glikemii z sensora CGM równaniem regresji Bergenstala i wsp. (2018). HbA1c jest oznaczana we krwi i zależy też od czasu życia krwinek czerwonych i szybkości glikacji hemoglobiny. W danych źródłowych (528 osób) GMI i HbA1c różniły się o co najmniej 0,5 punktu procentowego u 28% badanych, dlatego obie wartości mogą się różnić.
Jak oblicza się wskaźnik GRI i co oznaczają strefy A–E?
GRI (Glycemia Risk Index, Klonoff i wsp. 2023) = 3,0 × składowa hipoglikemii + 1,6 × składowa hiperglikemii, gdzie składowa hipoglikemii = czas < 54 mg/dL + 0,8 × czas 54–69 mg/dL, a składowa hiperglikemii = czas > 250 mg/dL + 0,5 × czas 181–250 mg/dL. Wynik ograniczono do 100. Strefy A (0–20) do E (81–100) to kwintyle rankingu jakości glikemii, który ustalili doświadczeni klinicyści, oceniając 225 zapisów CGM.
Co oznacza współczynnik zmienności (CV) powyżej 36%?
CV to odchylenie standardowe glikemii podzielone przez średnią i pomnożone przez 100. Monnier i wsp. (2017) zaproponowali próg 36% jako granicę między glikemią stabilną (CV ≤ 36%) a niestabilną (CV > 36%); powyżej tego progu hipoglikemie występowały w badanych grupach istotnie częściej. Próg przyjął międzynarodowy konsensus dotyczący czasu w zakresie (Battelino i wsp. 2019).
Dlaczego suma pięciu przedziałów może nie wynosić dokładnie 100%?
Raport CGM podaje każdy odsetek zaokrąglony do pełnego procentu, a błąd zaokrąglenia każdej z pięciu wartości wynosi do 0,5 punktu procentowego. Suma może więc wynosić od 98 do 102%. Kalkulator przyjmuje taką różnicę i liczy wyniki z wpisanych wartości; większa różnica wskazuje zwykle na błąd przy przepisywaniu.