Przejdź do treści

GPR

O wskaźniku GPR

Definicja i zastosowanie

GPR (stosunek GGT do liczby płytek krwi, ang. gamma-glutamyl transpeptidase to platelet ratio) to prosty wskaźnik oparty na aktywności GGT, górnej granicy normy GGT (ULN) i liczbie płytek krwi. Opracowali go Lemoine i wsp. (2016) u chorych z przewlekłym zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) w Gambii. W tej grupie GGT i liczba płytek krwi okazały się niezależnymi czynnikami związanymi z istotnym włóknieniem w analizie wieloczynnikowej.

Jak liczony jest wskaźnik

GPR = (GGT / ULN GGT) / liczba płytek krwi × 100

  • GGT – aktywność gamma-glutamylotransferazy w U/L
  • ULN GGT – górna granica normy GGT w U/L podana przez laboratorium, które wykonało oznaczenie
  • Liczba płytek krwi – w × 10⁹/L (liczbowo tyle samo co w × 10³/µL)

Kalkulator zaokrągla wynik do dwóch miejsc po przecinku i z tej wartości wyznacza przedział.

Przedziały wyniku (Lemoine i wsp., 2016)

Wynik GPR Przedział
< 0,32 Istotne włóknienie (≥ F2) mało prawdopodobne
0,32–0,55 Istotne włóknienie (≥ F2) prawdopodobne
≥ 0,56 Marskość (F4) prawdopodobna

Autorzy wyznaczyli dwa odrębne progi optymalne: 0,32 dla istotnego włóknienia (Metavir ≥ F2) i 0,56 dla marskości (F4). Stadium włóknienia oceniano w biopsji wątroby w skali Metavir.

Charakterystyka progów w publikacji

  • Gambia (zbiór uczący, 135 osób; istotne włóknienie u 39%, marskość u 15%): dla istotnego włóknienia pole pod krzywą ROC (AUROC) 0,80, przy progu 0,32 czułość 83% i swoistość 69%, wartość predykcyjna dodatnia 63% i ujemna 86%; dla marskości AUROC 0,83, przy progu 0,56 czułość 85% i swoistość 76%, wartość predykcyjna dodatnia 39% i ujemna 97%.
  • Francja (63 osoby): AUROC 0,72 dla istotnego włóknienia i 0,87 dla marskości; w tej kohorcie dokładność GPR była porównywalna z APRI i FIB-4.
  • Senegal (80 osób): AUROC 0,73 dla istotnego włóknienia; w tej kohorcie nie było osób z marskością, więc progu 0,56 nie dało się tu sprawdzić.

Ograniczenia

  • Populacja derywacyjna: 135 kolejnych, wcześniej nieleczonych chorych z przewlekłym zakażeniem HBV w Gambii, u których wykonano biopsję wątroby; walidacja w kohortach z Francji i Senegalu. W kohorcie z Gambii u zdecydowanej większości badanych w biopsji nie stwierdzono stłuszczenia wątroby. Praca źródłowa nie obejmowała innych przyczyn choroby wątroby.
  • Kryteria wyłączenia: z badania wyłączano m.in. osoby z koinfekcją HCV, HDV lub HIV, wcześniej leczone przeciwwirusowo, spożywające ponad 20 g alkoholu na dobę, z aktywnością aminotransferaz ponad 10 razy powyżej górnej granicy normy, z ostrą malarią, gruźlicą, ostrą niewydolnością serca oraz kobiety w ciąży.
  • Czynniki zakłócające: autorzy wskazują, że wyłączyli stany, które mogą zwiększać GGT (nadmierne spożycie alkoholu, otyłość) i zmniejszać liczbę płytek krwi (alkohol, HIV, malaria), więc dużej dokładności GPR nie można przenosić na osoby z tymi stanami.
  • Dobór do biopsji: o wykonaniu biopsji decydowały m.in. wyniki ocenianych testów (AST, ALT, elastografia), a większość bioptatów była krótsza niż 15 mm.
  • Zależność od laboratorium: wynik zależy od górnej granicy normy GGT, którą każde laboratorium podaje dla swojej metody.

Często zadawane pytania

Co oznacza wynik GPR?
Poniżej 0,32 – istotne włóknienie (Metavir ≥ F2) mało prawdopodobne, 0,32–0,55 – istotne włóknienie prawdopodobne, 0,56 i więcej – marskość (F4) prawdopodobna. W zbiorze uczącym z Gambii przy progu 0,32 czułość dla istotnego włóknienia wynosiła 83%, a swoistość 69%; przy progu 0,56 czułość dla marskości wynosiła 85%, a swoistość 76%.
Jak oblicza się GPR?
GPR = (GGT / górna granica normy GGT) / liczba płytek krwi × 100. GGT i jej górną granicę normy (ULN) podaje się w U/L, a liczbę płytek krwi w × 10⁹/L. ULN bierze się z wyniku laboratorium, które wykonało oznaczenie.
U kogo opracowano GPR?
U 135 kolejnych, wcześniej nieleczonych chorych z przewlekłym zakażeniem HBV w Gambii, u których wykonano biopsję wątroby; wskaźnik sprawdzono w kohortach z Francji (63 osoby) i Senegalu (80 osób). Praca nie obejmowała innych przyczyn choroby wątroby, np. stłuszczenia, a w kohorcie z Senegalu nie było osób z marskością.
Dlaczego alkohol i otyłość ograniczają stosowanie GPR?
Z badania wyłączono osoby spożywające ponad 20 g alkoholu na dobę oraz z koinfekcją HIV, HCV lub HDV. Autorzy wskazują, że wyłączyli stany, które mogą zwiększać GGT (nadmierne spożycie alkoholu, otyłość) i zmniejszać liczbę płytek krwi (alkohol, HIV, malaria), więc dużej dokładności GPR nie można przenosić na osoby z tymi stanami.

Źródła

Krajowym punktem odniesienia są aktualne zalecenia PTD (Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego); poniższe publikacje międzynarodowe pełnią rolę uzupełniającą.