Przejdź do treści

O metodzie POL-RISK

POL-RISK to nowoczesny algorytm oceny 10-letniego ryzyka wystąpienia złamania osteoporotycznego (bliższego końca kości udowej, trzonu kręgu, miednicy, kości ramiennej lub przedramienia).

Model został opracowany i walidowany na podstawie wieloletniego badania RAC-OST-POL (Pluskiewicz et al., 2023), obejmującego polską populację kobiet po menopauzie. Stanowi on alternatywę dla powszechnie stosowanego modelu FRAX®, będąc precyzyjniej dopasowanym do lokalnych uwarunkowań epidemiologicznych.

Parametry wejściowe

  • Wiek (zakres walidacji: ≥55 lat)
  • Płeć żeńska (po menopauzie)
  • Liczba złamań osteoporotycznych
  • T-score szyjki kości udowej (BMD)
  • Upadki w ostatnich 12 miesiącach

Wzór algorytmu

logit(p) = -3.336 + 0.019×Wiek + 0.437×Złamania
+ (-0.258)×T-score + 0.508×Upadki
p = 100 / (1 + exp(-logit))

p – prawdopodobieństwo w %, Wiek w latach, Złamania (liczba), T-score (wynik BMD), Upadki (1=tak, 0=nie).

Klasyfikacja ryzyka

Zgodnie z polskimi wytycznymi dotyczącymi diagnostyki i leczenia osteoporozy, progi ryzyka 10-letniego definiują ścieżkę postępowania:

Kategoria Ryzyko (10 lat) Postępowanie
Niskie <10% Profilaktyka, rutynowa obserwacja
Umiarkowane 10–18% Dalsza diagnostyka, rozważenie terapii
Wysokie ≥18% Wskazanie do włączenia leczenia

Walidacja i dokładność

Badanie RAC-OST-POL

Projekt RAC-OST-POL to jedno z największych badań epidemiologicznych w Polsce dotyczących osteoporozy. Dane z tego rejestru pozwoliły na stworzenie modelu o wysokiej trafności diagnostycznej:

  • Pole pod krzywą ROC (AUC) 0.66
  • Populacja walidacyjna Kobiety 55+ (PL)

Dlaczego POL-RISK?

W przeciwieństwie do modelu FRAX®, którego algorytm jest własnością komercyjną University of Sheffield, POL-RISK jest modelem otwartym. Wszystkie współczynniki i struktura modelu są jawne, co umożliwia jego swobodną implementację w systemach opieki zdrowotnej w Polsce.

Ograniczenia i wyłączenia

Kalkulator przeznaczony dla:

  • Kobiet po menopauzie (wiek ≥55 lat)
  • Populacji polskiej (specyfika etniczna i lokalna)
  • Osób z dostępnym wynikiem densytometrii (szyjka kości udowej)

Nie stosować dla:

  • Mężczyzn (brak walidacji w badaniu RAC-OST-POL)
  • Kobiet przed menopauzą lub <55 lat
  • Osób bez wyniku T-score (parametr krytyczny dla modelu)

Ważne: Wynik kalkulatora jest jedynie narzędziem pomocniczym. Ostateczna decyzja o włączeniu leczenia farmakologicznego powinna być podjęta przez lekarza po uwzględnieniu pełnego obrazu klinicznego, w tym chorób współistniejących i stosowanych leków (np. glikokortykosteroidów).

Źródła i publikacje

Priorytetowo uwzględniaj aktualne zalecenia PTD (Polskie Towarzystwo Diabetologiczne) jako krajowy punkt odniesienia; poniższe publikacje międzynarodowe pełnią rolę uzupełniającą.