Przejdź do treści

O metodzie

Czym jest eGFR?

eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate) to szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej, który pozwala ocenić funkcję nerek na podstawie poziomu kreatyniny we krwi, wieku i płci pacjenta. Jest podstawowym parametrem do rozpoznawania i monitorowania przewlekłej choroby nerek (PChN).

Wzór CKD-EPI 2021 (zalecany)

Od 2021 roku zalecany jest nowy wzór CKD-EPI bez korekcji rasowej, opracowany przez NKF-ASN Task Force. Wzór ten zastępuje wcześniejsze równania i jest zgodny z aktualnymi wytycznymi KDIGO 2024.

eGFR = 142 × min(Scr/κ, 1)α × max(Scr/κ, 1)-1.200 × 0.9938wiek × 1.012 [jeśli kobieta]

gdzie κ = 0.7 (K) lub 0.9 (M), α = -0.241 (K) lub -0.302 (M)

Inne wzory

  • CKD-EPI 2009 – historyczny wzór, nadal spotykany w starszych wynikach
  • MDRD – wzór MDRD Study, może zaniżać eGFR przy wyższych wartościach
  • Cockcroft-Gault – oblicza klirens kreatyniny (CrCl), używany głównie do dawkowania leków

Cystatyna C

Wzór CKD-EPI 2021 (kreatynina-cystatyna C)

Wzór łączony wykorzystujący zarówno kreatynynę jak i cystatynę C jest dokładniejszy i zalecany przez KDIGO 2024 gdy cystatyna C jest dostępna.

eGFR = 135 × min(Scr/κ,1)α × max(Scr/κ,1)-0.544 × min(Scys/0.8,1)-0.323 × max(Scys/0.8,1)-0.778 × 0.9961wiek × 0.963 [K]

Wzór CKD-EPI 2012 (sama cystatyna C)

Używać gdy kreatynina jest niewiarygodna (skrajna masa mięśniowa, amputacje).

eGFR = 133 × min(Scys/0.8,1)-0.499 × max(Scys/0.8,1)-1.328 × 0.996wiek × 0.932 [K]

Kiedy użyć cystatyny C?

  • • eGFR blisko wartości decyzyjnych (60, 45, 30, 15 mL/min/1.73 m²)
  • • Zmniejszona masa mięśniowa (niedożywienie, amputacje, paraplegia)
  • • Choroby wątroby, marskość
  • • Dieta wegetariańska lub wysokobiałkowa
  • • Dawkowanie leków nefrotoksycznych
  • • Potwierdzenie rozpoznania CKD

Źródło: KDIGO 2024

Wzory pediatryczne (1-17 lat)

Bedside Schwartz 2009

Podstawowy wzór dla dzieci i młodzieży (1-17 lat), wykorzystujący kreatynynę i wzrost.

eGFR = 0.413 × wzrost [cm] / kreatynina [mg/dL]

Wymaga enzymatycznej metody oznaczania kreatyniny (IDMS-traceable). Współczynnik k=0.413 dotyczy metod standaryzowanych; dla wcześniejszych metod Jaffe stosowano k=0.55.

CKiD U25 (cystatyna C)

Alternatywny wzór pediatryczny oparty na cystatynie C, walidowany dla wieku 1-25 lat.

eGFR = 70.69 × (cystatyna C [mg/L])-0.931

Uwagi dla populacji pediatrycznej:

  • • Wzory dla dorosłych nie są przeznaczone dla dzieci <18 lat
  • • Prawidłowe eGFR u dzieci jest wyższe niż u dorosłych
  • • Interpretacja wymaga uwzględnienia wieku rozwojowego
  • • W przypadku noworodków i niemowląt wymagane są osobne wzory

Cockcroft-Gault i BSA

Wzór Cockcroft-Gault

UWAGA: Oblicza klirens kreatyniny (CrCl), a nie eGFR. Używany głównie do dawkowania leków wydalanych przez nerki.

CrCl = ((140 - wiek) × masa [kg]) / (72 × kreatynina [mg/dL]) × 0.85 [K]

Wynik w mL/min (NIE znormalizowany do BSA). Opcjonalna normalizacja: CrCl × (1.73 / BSA) = mL/min/1.73 m².

Pole powierzchni ciała (BSA)

Używane do normalizacji eGFR oraz w onkologii do dawkowania chemioterapii.

DuBois: BSA = 0.007184 × wzrost0.725 × masa0.425

Mosteller: BSA = √((wzrost × masa) / 3600)

Klasyfikacja PChN

Przewlekła choroba nerek (PChN) jest klasyfikowana według wytycznych KDIGO na podstawie dwóch parametrów: kategorii eGFR (G1-G5) oraz kategorii albuminurii (A1-A3). Pełna ocena wymaga oznaczenia obu wskaźników.

Kategoria eGFR (mL/min/1.73 m²) Opis Postępowanie
G1 ≥90 Prawidłowe lub wysokie Obserwacja, jeśli inne wskaźniki uszkodzenia nerek
G2 60-89 Nieznacznie obniżone Obserwacja, ocena progresji
G3a 45-59 Umiarkowanie obniżone Kontrola co 6-12 mies., modyfikacja leków
G3b 30-44 Umiarkowanie do znacznie obniżone Kontrola co 3-6 mies., konsultacja nefrologiczna
G4 15-29 Znacznie obniżone Opieka nefrologiczna, przygotowanie do leczenia nerkozastępczego
G5 <15 Niewydolność nerek Leczenie nerkozastępcze (dializa/przeszczep)

Wskazania do konsultacji nefrologicznej

  • eGFR < 30 mL/min/1.73 m² (kategoria G4-G5)
  • Szybki spadek eGFR (> 5 mL/min/rok)
  • Albuminuria > 300 mg/g (kategoria A3)
  • Niejasna przyczyna PChN
  • Oporne nadciśnienie tętnicze
  • Nieprawidłowości w moczu (krwiomocz, białkomocz)

Źródło: KDIGO 2024

Ograniczenia metody

  • Wzory eGFR są przeznaczone dla dorosłych (≥18 lat) ze stabilną funkcją nerek
  • Niewiarygodne przy ostrym uszkodzeniu nerek (AKI)
  • Niewiarygodne przy skrajnej masie mięśniowej (kulturyści, wyniszczenie)
  • Niewiarygodne przy amputacjach kończyn
  • Niewiarygodne w ciąży i podczas dializoterapii
  • Kreatynina musi być oznaczona metodą IDMS-traceable
  • Cystatyna C musi być oznaczona metodą IFCC-standardized
  • Cockcroft-Gault oblicza klirens kreatyniny (CrCl), NIE eGFR

Źródła