Przejdź do treści

O wskaźnikach

HOMA-IR (Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance)

Indeks matematyczny szacujący insulinooporność na bazie stężenia glukozy i insuliny na czczo. Model opracowany w 1985 roku przez Matthews i wsp. wykorzystuje uproszczone równanie opisujące zależność między wątrobową produkcją glukozy a wydzielaniem insuliny przez trzustkę.

HOMA-IR = (glukoza [mmol/L] × insulina [µU/mL]) / 22.5

lub: HOMA-IR = (glukoza [mg/dL] × insulina [µU/mL]) / 405

Wyższa wartość HOMA-IR sugeruje większą oporność na działanie insuliny. Wartości interpretacyjne zależą od populacji i metody oznaczenia insuliny.

HOMA-B (Homeostatic Model Assessment of Beta-cell Function)

Wskaźnik oceniający funkcję wydzielniczą komórek beta trzustki. Wyrażony jako procent „normalnej" funkcji, pozwala oszacować rezerwę insulinową pacjenta.

HOMA-B = (20 × insulina [µU/mL]) / (glukoza [mmol/L] - 3.5)

Wymaga: glukoza > 3.5 mmol/L (~63 mg/dL). Wynik wyrażony jako %.

HOMA-B Interpretacja
< 80% Obniżona funkcja komórek beta – może sugerować wyczerpanie rezerwy insulinowej
80 – 120% Prawidłowa funkcja komórek beta
> 120% Podwyższona funkcja – może wskazywać na kompensację insulinooporności

QUICKI (Quantitative Insulin-Sensitivity Check Index)

Logarytmiczny wskaźnik wrażliwości na insulinę opracowany przez Katz i wsp. w 2000 roku. Dobrze koreluje z metodą klamry euglikemiczno-hiperinsulinowej (gold standard).

QUICKI = 1 / (log₁₀(insulina [µU/mL]) + log₁₀(glukoza [mg/dL]))

Wyższa wartość QUICKI sugeruje lepszą wrażliwość na insulinę. Typowe wartości u osób zdrowych: 0.35–0.40. Wartości < 0.30 mogą sugerować insulinooporność.

HOMA2 (Model iteracyjny)

Udoskonalony model HOMA opracowany przez zespół z Oxford University (Levy i wsp., 1998). W przeciwieństwie do uproszczonego HOMA1, model HOMA2 wykorzystuje nieliniowe równania opisujące fizjologiczną odpowiedź insulinową i wątrobową produkcję glukozy.

Komponenty HOMA2:

  • HOMA2-IR – insulinooporność (norma ~1.0; wartości >1.8–2.0 mogą sugerować insulinooporność)
  • HOMA2-%B – funkcja komórek beta (norma ~100%)
  • HOMA2-%S – wrażliwość na insulinę (norma ~100%; HOMA2-IR = 100 / HOMA2-%S)

Zakresy walidacji HOMA2:

  • Glukoza: 3.5 – 25.0 mmol/L (63 – 450 mg/dL)
  • Insulina: 20 – 400 pmol/L (3 – 58 µU/mL)

Poza tymi zakresami model HOMA2 nie jest walidowany i wyniki mogą być niedokładne.

Konwersje jednostek

Glukoza

mmol/L = mg/dL ÷ 18

mg/dL = mmol/L × 18

Insulina

µU/mL ≈ pmol/L ÷ 6

pmol/L ≈ µU/mL × 6

Przybliżenie – zależne od zestawu laboratoryjnego

Ograniczenia metody

  • Wymagane badanie na czczo – oznaczenia muszą być wykonane po minimum 8 godzinach powstrzymania się od jedzenia
  • Brak uniwersalnych progów – wartości referencyjne różnią się między populacjami i laboratoriami
  • Zależność od metody oznaczenia insuliny – różne zestawy laboratoryjne mogą dawać różne wyniki
  • Nieodpowiednie u pacjentów leczonych insuliną – egzogenna insulina zaburza interpretację
  • HOMA-B wymaga glukozy > 63 mg/dL – przy niższych wartościach mianownik jest ujemny lub bliski zeru
  • HOMA2 ma ograniczony zakres walidacji – wartości poza zakresem mogą być niedokładne
  • Wskaźniki oceniają stan na czczo – nie odzwierciedlają dynamiki poposiłkowej

Źródła